I YINI RHIJISITARA RA NSIRHELELO WA VANA?
Rhijisitara ra Nsirhelelo wa Vana ri longoloxa vana lava nga le nghozini, lava nga na malembe ya le hansi ka 18, lava lavaka nsirhelelo. Rhijisitara ri hlayisiwa hi mutirhi wa swa nhlayiso (social worker) eka Ndzawulo ya Nhluvukiso wa Vaaki ya muganga. Mahungu laya nga le ka Rhijisitara i ya xihundla naswona ya nga aviwa ntsena hi lava vumbaka xipanu xa Nsirhelelo wa Vana (xikombiso: mudyondzisi/phorisa/majisitarata na van?wana),
Ku hlayisa nongonoko wa vana lava nga le nghozini lava lavaka mintirho ya swa nhlayiso.
Ku hlanganisa n?wana na ndyangu wa yena hi xihatla hi ku tirhisa mutirhi wa swa nhlayiso (muphakeri wa ntirho)
Ku langutisisa mhaka yin?wana na yin?wana ku vona leswaku mintirho ya nkoka yi endliwile eka n?wana na ndyangu wa yena.
I MANI A FANELEKE KU NYIKA XIVIKO RINI/KWIHI?
Hi ku landza Nawu wa Nsirhelelo wa Vana (Nawu wa 74 wa 1983) vadyondzeki lava landzelaka va boheka ku tivisa ku xanisiwa ka n?wana.
Dokodela wa meno, dokodela wo angarhela, muongori, mutirhi wa swa nhlayiso (social worker), mudyondzisi, munhu un?wana na un?wana loyi a thoriweke kumbe a fambisa Kaya ra Vana kumbe Ndhawu ya Vuhlayiselo kumbe Vutumbelo.
RINI
Loko ku ehleketeriwa leswaku ku na ku xanisiwa loko ku endliwa vukamberi, ku tirhaniwa na n?wana, swi fanele ku tivisiwa eka mutirhi wa swa nhlayiso ekusuhi na laha n?wana a tshamaka kona.
KWIHI
Ekusuhi na hofisi ya mutirhi wa swa nhlayiso laha n?wana a tshamaka kona.
Xirho xin?wana na xin?wana xa vaaki / muaka tiko a nga vona n?wana loyi a xanisiwaka a nga tivisa mutirhi wa swa nhlayiso. A ku nge paluxiwi vutitivisi. U fanele ku tiva leswi landzelaka:
Ku tiva vuxokoxoko bya N?wana.
Ku tiva vuxokoxoko bya vatswari /vahlayisi.
Kherefu ya laha n?wana a tshamaka kona sweswi na loko a nga tshami na mutswari, nyika vuxokoxoko bya kherefu ya vatswari.
Masiku na tinxaka ta tinghozi.
Vuxokoxoko bya xiyimo lexi endleke leswaku ku va na ku ehleketela.
Matimu yan?wana na yan?wana ya tinghozi ta khale.
Vuxokoxoko byin?wana na byin?wana byo tihlanganisa bya vanhu van?wana lava nga tiyisisaka ku xanisiwa.
Vuxokoxoko bya wena bya vutihlanganisi i bya nkoka naswona byi fanele ku va efayilini, ku endlela leswaku loko mutirhi wa swa nhlayiso a lava ku landzelela vuxokoxoko byo karhi na wena a kota ku swi fikelela.
SWIYENGE SWA NXANISO
Ku xanisiwa ka miri: Ku nga va mafidzula, swivati, ku tshoveka marhambu, ku tshwa, na swin?wana.
Ku xanisiwa eka timhaka ta masangu: Ku va vana va ri enghozini yo xanisiwa eka timhaka ta masangu.
Ku xanisiwa ko titwa: Swi nga teka xivumbeko xo hluleka ku fikelela swilaveko swa n?wana, ku tinyika nkarhi na yena, ku n?wi nyanyula kumbe ku tshama u n?wi xanisa hi mbulavulo, ku n?wi lan?wa, ku n?wi chavisa hi madzolonga kumbe ku ringeta ku n?wi chavisa.
Ku lan?wa, Ku ya mahlweni u hluleka ku sirhelela n?wana eka tinghozi, xirhami, ndlala, ku hluleka ku endla swilo swa nkoka swa nhlayiso, na swin?wana.
KU HUMELELA YINI ENDZHAKU KA LOKO XIVIKO XI VEKIWILE
EKA FAYILI
Mutirhi wa swa nhlayiso u ta endzela n?wana na ndyangu ku kumisisa loko n?wana a lava ku hlayisiwa na nsirhelelo.
Eka mhaka ya loko muxanisi a tshama ndlwini yin?we na n?wana, a nga komberiwa ku huma eka yindlo yeleyo. Loko swi nga koteki, n?wana a nga tshama na muakelani, munghana, xaka kumbe ndhawu ya vuhlayiselo ya nkarhinyana.
LOKO KU VIKIWA MHAKA, XANA VANA VA SUSIWA HI MINKARHI
HINKWAYO ENDYANGWINI?
E-e, ntsena loko vutomi bya n?wana byi ri nghozini. Nawu wo tshika n?wana a tshama endyangwini hi laha swi kotekaka ha kona i swa nkoka. Loko ku endliwa xiboho swilaveko swa n?wana swi rhanga mahlweni. Mindyangu na vana i xiphemu xa swiboho leswi endliwaka eka xiyimo xa vona.
XANA TIMFANELO TA VATSWARI TA KHUMBHEKA HI RHIJISITARA RA
E-e, ntsariso hi woxe a wu khumbhi vutihlamuleri bya swa nawu bya mutswari kumbe muhlayisi wa n?wana. Byi khumbheka ntsena loko goza ra nawu ri fanele ku tekiwa (xikombiso: ku susa n?wana).
Nomboro ya Maphorisa ya Xihatla: 10111
Nhluvukiso wa Vaaki: 0800601011
Yi humesiwe hi:
Vuxokoxoko byo Tihlanganisa:
Lembe ra Misava Hinkwayo ra Ndyangu
